งานมหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ประจำปี 2556  ที่ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา กรุงเทพฯ ในโซน “สสวท. STEM WORLD”  ของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) มีกิจกรรมมากมายรวมไปถึงการจัดเวิร์กชอป ซึ่งมีนักเรียนให้ความสนใจเป็นจำนวนมาก การจัดเวิร์กชอปแต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง เป็นการทำกิจกรรมแบบปฏิบัติจริง   โดยแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่มๆ ละ 5-6 คนเพื่อทำกิจกรรมร่วมกัน 

DSC_0331

               กิจกรรมที่เราจะพาไปชมในวันนี้เป็นการสอนทำ “สบู่เหลว DIY”  โดยมี นายศุภวิริยะสรณารักษ์  หรือพี่เกล้า นักวิชาการสาขาเคมี สสวท. และคณะเป็นวิทยากร  วิทยากรบอกกับเราว่าการทำสบู่เหลวสูตรนี้ ส่วนใหญ่ใช้ในโรงแรม  มีส่วนผสมที่ไม่เป็นอันตราย สำหรับสีที่ใช้เป็นสีผสมอาหารซึ่งไม่เป็นอันตรายด้วยเช่นกัน กิจกรรมนี้นอกจากได้ความสนุกสนุกสนานแล้วยังได้รับความรู้เรื่องส่วนประกอบและคุณสมบัติของสารที่เป็นส่วนประกอบหลัก ในเครื่องสำอางที่ใช้ในชีวิตประจำวัน กิจกรรมครั้งนี้นักเรียนได้ทดลองปฏิบัติจริง  ได้ใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการฝึกออกแบบผลิตภัณฑ์จากกลิ่นและสีตามความต้องการ อีกทั้งในระหว่างกระบวนการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ อาจเกิดผลการทดลองที่ไม่คาดคิด เช่นการตกตะกอนของสารเคมีในสบู่ นักเรียนจะได้ฝึกกระบวนการแก้ปัญหาร่วมกับนักเรียนเรียนคนอื่นๆ พร้อมๆกับการรู้จักยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น ซึ่งจะเป็นทักษะที่ติดตัวนักเรียนต่อไปได้ในระยะยาว

               ดร. สุพรรณี  ชาญประเสริฐ ผู้อำนวยการสาขาเคมี สสวท.  ได้กล่าวถึงแนวคิดการจัดกิจกรรมนี้ว่า ต้องการให้นักเรียนมีความเข้าใจและฝึกทักษะวิทยาศาสตร์ผ่านกิจกรรมที่อยู่ใกล้ตัว ซึ่งนอกจากจะทำให้นักเรียนได้เรียนรู้และเข้าใจวิทยาศาสตร์แล้วยังกระตุ้นและส่งเสริมให้มีการ  นำความรู้วิทยาศาสตร์ไปประยุกต์ใช้แก้ปัญหาหรืออธิบายปรากฏการณ์ในชีวิตประจำวัน

DSC_0333

               “การเรียนรู้วิทยาศาสตร์เกิดขึ้นได้ตลอดเวลา  การเรียนรู้นอกห้องเรียนก็เป็นสิ่งจำเป็น  ดังนั้นนอกจากคุณครูแล้วยังอยากฝากถึงผู้ปกครองด้วยว่า ท่านมีบทบาทสำคัญอย่างมากกับการเสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของเด็ก  ผู้ปกครองสามารถชักชวนให้เด็กเกิดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์กับสิ่งใกล้ตัว สิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน  ซึ่งสามารถทำได้ง่าย ๆ เช่น  การใช้คำถามเพื่อเป็นการกระตุ้นให้เด็กคิดหรือการค้นหาคำตอบ ซึ่งจะช่วยทำให้เด็กมีนิสัยที่อยากเรียนรู้ และยังช่วยฝึกกระบวนการคิดของเด็กอีกด้วย นอกจากนี้การเลือกของเล่น กิจกรรม รวมทั้งการสนับสนุนส่งเสริมแหล่งเรียนรู้อย่างเหมาะสม ล้วนเป็นปัจจัยที่ส่งเสริมในการเพิ่มศักยภาพการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ทั้งสิ้น”  

               สำหรับการทำกิจกรรมในครั้งนี้ เริ่มแรกวิทยากรได้แนะนำอุปกรณ์และสารเคมีที่ใช้ แล้วอธิบายขั้นตอนการทำไปทีละขั้น นักเรียนทำตามได้ทุกคน แต่ก็มีที่ต้องเข้าไปแนะนำเทคนิคบ้างเล็กน้อย เพราะนักเรียนอาจจะยังไม่รู้เทคนิควิธีบางอย่าง เช่น การคนสารให้ไม่เกิดฟอง นอกจากนี้วัสดุอุปกรณ์ก็หาได้ทั่วไปสามารถกลับไปทำเองที่บ้านได้ โดยมีวิธีทำแจกให้ทุกคนด้วย ระหว่างการทำกิจกรรมเปิดโอกาสให้นักเรียนถามคำถามและมีการอภิปรายร่วมกันอย่างสนุกสนาน

DSC_0364

               วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้  มีดังต่อไปนี้ หัวเชื้อสบู่ 150 มิลลิลิตร หัวน้ำหอม 0.75  มิลลิลิตร กรดมะนาว 4 กรัม น้ำสะอาด  225  มิลลิลิตร  สีผสมอาหารพอประมาณ  เกลือแกง 20  กรัม   ภาชนะผสมและขวดบรรจุสบู่เหลว ก่อนเริ่มทำกิจกรรมได้ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันตัดสินใจว่าจะทำสบู่เหลวสีอะไร กลิ่นอะไร เมื่อนักเรียนเลือกสีและกลิ่นได้แล้ว วิทยากรก็เริ่มอธิบายขั้นตอนการทำสบู่เหลวทีละขั้นตอน  เริ่มจากผสมหัวเชื้อสบู่และน้ำหอมในภาชนะที่ 1 จัดเตรียมไว้  จากนั้นแบ่งน้ำสะอาดมาเล็กน้อยเพื่อละลายกรดมะนาวให้ได้สารละลายใสในภาชนะที่ 2  แล้วเติมลงในสารละลายภาชนะที่ 1 โดยระวังอย่าให้เกิดฟอง ช่วงนี้นักเรียนต่างตั้งใจคนสารละลายอย่างเบามือเพราะกลัวว่าจะมีฟองเกิดขึ้นนั่นเอง  ขณะเดียวกันนักเรียนอีกส่วนหนึ่งก็แบ่งน้ำสะอาดมาเล็กน้อยเพื่อละลายเกลือแกง  แล้วนำน้ำสะอาดที่เหลือทั้งหมดเติมลงในสารละลายภาชนะที่ 2 ผสมให้เข้ากันเบาๆ โดยระวังอย่าให้เกิดฟองมากนัก  เติมสีผสมอาหารลงไปพอประมาณ พร้อมทั้งค่อยๆเติมสารละลายเกลือแกงลงไปด้วยทีละน้อย คนจนได้ความข้นของสบู่เหลวที่ต้องการ  สุดท้ายนักเรียนต่างช่วยกันบรรจุสบู่เหลวลงขวดใสเล็กๆ ตามจำนวนสมาชิก 

DSC_0346

               จะเห็นได้ว่านอกจากนักเรียนจะสนุกสนานกับการทำกิจกรรมแล้ว ยังได้ทักษะการทำงานร่วมกันเป็นทีม และได้สบู่เหลวฝีมือตัวเองกลับไปใช้งานที่บ้านอีกด้วย 

DSC_0384

               ด.ญ. วิชุดา  แก้วรังสันต์ ชั้นม.1/1 โรงเรียนป้วยฮั้ว  จังหวัดสมุทรปราการ  บอกกับเราว่าไม่เคยทำสบู่มาก่อนจึงอยากเข้ามาลองทำ เพราะเห็นมีอุปกรณ์ให้ ชอบการปฏิบัติจริง  รู้สึกสนุก และไม่ยากอย่างที่คิดเลย  กลุ่มของวิชุดาทำสบู่เหลวสีแดง  กลิ่นสตอร์เบอร์รี่  เธอบอกอย่างภูมิใจว่าจะนำสบู่เหลวกลับไปใช้ล้างมือที่บ้าน โดยไม่ต้องซื้อสบู่เหลวในราคาแพงมาใช้แล้ว

               ด.ญ. ดุษฎี  พร้อมเพรียง ชั้นม.1/4 โรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) จังหวัดสมุทรปราการ เล่าว่าได้ช่วยกันทำสบู่เหลว รู้สึกสนุกดี ไม่คิดว่าจะทำได้ง่ายแบบนี้  ที่สำคัญได้เลือกสี เลือกกลิ่นที่ชอบเองถูกใจมาก และเอาใส่ขวดกลับไปใช้ที่บ้านได้ด้วย ถ้าว่างๆคิดว่าจะหาอุปกรณ์มาทำเองได้                  นักเรียนให้ความสนใจกับกิจกรรมกันมาก  หลายคนนั่งรออยู่ภายนอกห้อง  เพื่อรอเข้าร่วมกิจกรรมในรอบถัดไป แม้จะใช้เวลาในการทำกิจกรรมนานกว่า 1 ชั่วโมง แต่ก็ไม่ได้ทำให้นักเรียนเบื่อเลย  ทุกคนดูมีความสุขในการทำสบู่เหลว ทั้งยังสนุกสนานกับการเลือกสีเลือกกลิ่นตามใจชอบบ้างผลัดกันคนสารละลาย จนได้ออกมาเป็นสบู่เหลว สีสวย กลับไปอวดผู้ปกครองกันคนละขวด งานนี้ถูกใจทั้งนักเรียนทั้งผู้ปกครองที่บ้านเลยล่ะค่ะ

               สำหรับงานมหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติในปีหน้า สสวท. ก็จะจัดเต็มเหมือนเช่นเดิม และปลายปีนี้ อย่าพลาดชมเทศกาลภาพยนตร์วิทยาศาสตร์เพื่อการเรียนรู้ ซึ่งจะนำเสนอข้อมูลข่าวสารให้เตรียมพร้อมกันตั้งแต่เนิ่นๆ เร็วๆ นี้

Comment

Comment:

Tweet